رربورن كلاوس ميشائيل ( مترجم : كيكاوس جهاندارى )
89
نظام ايالات در دوره صفويه ( فارسى )
اكناف مملكت حكم اشرف صادر گشته بود كه عمال اگر يك دينار بر احدى از رعايا به خلاف حكم حواله نمايند پنجاه تومان از او جريمه طلب شود » « 358 » . قوانين مالياتى كه در زمان شاه طهماسب اول تدوين شده بود بعد از مرگ او نيز اعتبار خود را از دست نداد . طبق خبرى كه خلاصة التواريخ مىدهد مرشد قلى خان كه نماينده ( وكيل ) شاه عباس اول ( 1038 - 995 - 1629 - 1587 م . ) بود كمى پس از جلوس اين پادشاه بر تخت سلطنت تغييراتى كلى و عمومى در آن قانون داد و چنين بدعت گذارد : « در بارهء اخذ ماليات از زمان شاه طهماسب اول و پس از آن تا اين زمان مقرر بود كه يك دينار را ( بدون هيچ مخارج اضافى ) يك دينار مطالبه كنند . چون طبيعت طايفهء چاوشلو ( كه مرشد قلى خان از آنان بود ) به ظلم ميل داشت ( او بر هر دينار 25 % افزود و ) چهار دينار را تبديل به پنج دينار كرد » « 359 » . مرشد قلى خان مالياتهاى جديدى نيز وضع كرد : نيمى از ( درآمد سالانه ) ماليات را به عنوان « مدد خرج لشكر و تفنگچى » بر ماليات همهء كشور اضافه كرد و دستورداد آن را بگيرند . نيم تا يك برابر بر ماليات كسانى كه سيورغال داشتند افزود و آن را « قيمت اسب به جهت قورچيان » نام نهاد « 360 » . اين بدعت به زودى در همهء كشور رواج يافت و حكام دستور اخذ اين ماليات جديد را
--> ( 358 ) - خلاصة التواريخ ، ص b 242 . ( 359 ) - خلاصة التواريخ ، ص b 405 : « . . . چون طبيعت طائفهء چاوشلو به ظلم مايل بود در باب اخذ مالوجهات كه در زمان شاه جنت مكان عليين آشيان و بعد از آن تا اين زمان دينارى دينارى مقرر بود او چهار دينار پنج دينار كرد . » متأسفانه مولر در چاپى كه از خلاصة التواريخ ( ص 23 ) كرده نسخه بدل را كه به گمان من تنها صورت معقول آن موضع است به دست نداده است . ( 360 ) - همان مرجع : . . . و نصف يك مال بر تمامى ممالك محروسه به علت زر مدد خرج لشكر و تفنگچى مقرر كرد و به تحصيل داد و بر ارباب سيور غالات . . . نصف جمع سيورغال بلكه برابر سيورغال حواله و اطلاق فرمود و آن را قيمت اسب به جهت قورچيان نام نهاد .